Ülkemiz; aktif fay hatları, deprem riski, heyelan, kaya düşmesi gibi doğa kaynaklı afetler ile su kaynaklarının korunması ve maden/enerji potansiyelinin değerlendirilmesi açısından jeolojik gerçekliğin tam merkezinde yer almaktadır. Toplumun can ve mal güvenliğini doğrudan ilgilendiren bu kritik süreçlerin merkezinde yer alan jeoloji mühendisleri, ne yazık ki hem sahada hem de bürokraside hak ettikleri çalışma koşullarına ve mesleki değer haklarına sahip değildir.

Doğa kaynaklı afetlerin yıkıcı etkilerini azaltmak, kamusal kaynakları doğru yönetmek ve güvenli yaşam alanları inşa etmek için jeoloji mühendislerinin çalışma şartlarının iyileştirilmesi ve mesleki yetkilerinin tanınması bir tercih değil, kamusal bir zorunluluktur.

Bu kapsamda haklı ve acil taleplerimizi bir kez daha kamuoyunun ve yetkililerin dikkatine sunuyoruz:

1. Saha Koşulları, İşçi Sağlığı ve Güvenliği Düzenlenmelidir

• Zorlu coğrafi ve iklimsel koşullarda, yeraltı/yerüstü madenlerinde, tünellerde ve sondaj sahalarında çalışan jeoloji mühendislerine Fiili Hizmet Zammı (yıpranma payı) verilmeli ve saha tazminatları ve günlük harcırahları günün şartlarına uygun şekilde artırılmalıdır.

• Riskli sahalarda çalışan meslektaşlarımıza yasayla tanınan "işten kaçınma hakkı" uygulamada da eksiksiz garanti edilmeli; kişisel koruyucu donanım, konaklama ve saha içi acil iletişim standartları insani seviyeye çekilmelidir.

2. Özlük Hakları ve Ücret Güvencesi Sağlanmalıdır

• Taban ücret kamuda ve özel sektörde yasal olarak zorunlu kılınmalı ve denetlenmelidir. Özellikle özel sektörde çalışan meslektaşlarımızın çalışma koşulları, ücret ve sosyal hakları yasal güvenceye alınmalı, iş güvencesi sağlanmalıdır.

• Emekli meslektaşlarımızın maaşları insan onuruna uygun hale getirilmeli, uygulanmayan seyyanen zam çalışanlara olduğu gibi emeklilere acilen uygulanmalıdır.

• Hazırlanan etüt, rapor ve projelerdeki ağır hukuki sorumluluklara karşı zorunlu mesleki sorumluluk sigortası uygulaması işveren ve idare yükümlülüğüne alınmalıdır.

• Vardiyalı ve esnek çalışma adı altında uygulanan uzatılmış mesai saatleri yasal sınırlara çekilmeli, fazla çalışma ücretleri eksiksiz ödenmelidir.

• Özel sektörde jeoloji mühendisliği hizmeti sunan firmaların, hazırladıkları teknik raporların kamu kurumları veya onay makamlarınca incelenip onaylanması sürecine endeksli ödeme koşulları nedeniyle ücretlerini uzun süre tahsil edemeyerek ciddi finansal zararlar ve işletmesel mağduriyetler yaşadığı görülmektedir. Sektördeki hakediş alamama sorununun önüne geçilebilmesi ve mühendis emeğinin güvence altına alınabilmesi için; hizmet bedellerinin doğrudan işveren inisiyatifine bırakılmayıp kamu kurumları üzerinden yürütülmesi veya tip sözleşmeler kapsamında hakediş ödemelerinin onay süreçlerinden bağımsız belirli periyotlarla doğrudan mühendislik firmalarına aktarılmasını sağlayacak yasal ve idari düzenlemeler acilen hayata geçirilmelidir.

3. İstihdam Güvencesi ve Yapılaşmada Denetim Zorunluluğu Getirilmelidir

• Afet riski yüksek olan ülkemizde; başta tüm belediyeler olmak üzere Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri ile AFAD kadrolarında jeoloji mühendisi istihdamı yasal zorunluluk haline getirilmelidir.

• Yapı denetim sisteminde ve şantiyelerde zemin ve temel etütlerinin yerinde denetimi için jeoloji mühendisi çalıştırma şartı tavizsiz uygulanmalıdır. Kamudaki güvencesiz ve taşeron çalışma modellerine son verilerek kadrolu istihdam sağlanmalıdır.

4. Kamu Kurumlarında Liyakat ve İcracı Kurum yönetimlerinde Jeoloji Mühendislerinin Varlığı

Ülkemizin alt ve üst yapı projelerini, su ve toprak kaynaklarını, maden ve enerji potansiyelini yöneten icracı kamu kurumlarında yönetim kademelerinin şekillenmesi, doğrudan projelerin başarısını ve kamu yararını belirlemektedir.

• Kamu Kurumlarında Liyakat Esas Alınmalı, Mesleki Tekelleşmeye Son Verilmelidir:

DSİ, MTA, MAPEG, TPAO, Karayolları Genel Müdürlüğü, İller Bankası ve AFAD gibi doğrudan yerbilimleriyle, araziyle, suyla ve madenle ilişkili icracı kurumlarda, üst yönetim kademelerinin sadece belirli meslek gruplarının tekelinde olması kabul edilemez.

• Sağlıklı Proje Yönetimi İçin Jeoloji Mühendisleri Yönetimde Yer Almalıdır:

Saydığımız bu stratejik kurumlarda jeoloji mühendislerinin üst düzey yönetici (genel müdür, genel müdür yardımcısı, daire başkanı, bölge müdürü vb.) olarak görev alması; projelerin henüz planlama ve fizibilite aşamasında bilimsel gerçeklerle örtüşmesini sağlayacaktır. Araziyi, zemini, su kaynaklarını ve afet risklerini işin en başında doğru okuyan bir yönetim anlayışı hem projelerin hatalı uygulanmasını önleyecek hem de kamu kaynaklarının israf edilmesinin önüne geçecektir.

Çağrımızdır!

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde önümüzdeki dönemin kamu bütçesinin şekillendiği bu kritik günlerde karar alıcılara açıkça çağrıda bulunuyoruz:

• Bütçenin Önceliği Afete Dirençli Yerleşimler ve Güvenli Yaşam Olmalıdır: Kamu kaynaklarının tahsisinde yeraltı kaynaklarımızın aranması, su havzalarımızın korunması, deprem ve heyelan risklerinin önceden tespiti ile alt/üst yapı projelerinin güvenliği hak ettiği payı almalıdır.

• Taleplerimiz Bütçe Kanunu ve Kadro Cetvellerine Yansıtılmalıdır: Jeoloji mühendislerinin saha tazminatlarının iyileştirilmesi, yıpranma payı haklarının tanınması ve icracı kamu kurumları ile yerel yönetimlerde yeni kadroların açılması bütçe görüşmelerinin ve personel planlamalarının merkezine oturtulmalıdır.

• Kamu Kaynağının İsrafını Önlemenin Yolu Mühendislikten Geçer: Afetler yaşandıktan sonra harcanacak trilyonlarca liralık yara sarma bütçeleri yerine; işin başında jeolojik/jeoteknik çalışmalara, nitelikli mühendislik hizmetlerine ve liyakatli kadrolara ayrılacak bütçe hem kamu kaynağını koruyacak hem de can kayıplarının önüne geçecektir.

Jeoloji mühendislerinin çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve liyakat esasına dayalı bir kamu yönetiminin tesisi, sadece bir meslek grubunun hak arayışı değil; güvenli şehirler, nitelikli altyapı, korunan doğal kaynaklar ve afete dirençli bir ülke mücadelesidir.

Tüm kamu kurumlarını, TBMM`deki milletvekillerini ve karar alıcıları bütçe masasında bu gerçekleri dikkate almaya davet ediyoruz.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası

Yönetim Kurulu