Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne Ardahan Milletvekili Kaan Koç ve Hatay Milletvekili Adem Yeşildağ ile çok sayıda milletvekili tarafından sunulan “Tapu Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, TBMM Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu’nda kabul edilmiştir.

Söz konusu Kanun Teklifi’nin 21, 22, 23 ve 24’üncü maddeleri; doğrudan jeoloji mühendisliğinin mesleki yetki alanına, serbest meslek icrasına ve kamu yararı kapsamında yürütülen zemin ve temel etüt hizmetlerine yönelik köklü ve sınırlayıcı düzenlemeler içermektedir.

Aşağıda, teklifin meslek alanımızı doğrudan etkileyen maddeleri özetlenmiş; ardından bu maddelere ilişkin teknik, hukuki ve mesleki değerlendirmelere yer verilmiştir.

Kanun Teklifinde Yer Alan İlgili Maddelerin Özeti

Madde 21 – Tanımlar:

Bu madde ile “zemin ve temel etüt kuruluşu”, Bakanlıktan izin belgesi alarak faaliyet gösteren ve Bakanlıkça denetlenen tüzel kişi olarak tanımlanmaktadır. Tanımda, bu kuruluşların ortaklarının mühendis olması, mesleki yeterlilik veya mühendislik sorumluluğu taşıması yönünde herhangi bir zorunluluk yer almamaktadır. Bu haliyle zemin ve temel etütleri, mühendislik hizmeti olmaktan çıkarılmakta ve sermaye şirketlerine açık bir faaliyet alanı haline getirilmektedir.

Madde 22 – Zemin laboratuvarları:

Bu madde ile zemin laboratuvarlarının, deney numunelerini sahadan bizzat kendilerinin alması zorunlu tutulmaktadır. Düzenleme, laboratuvar personelinin her sondaj noktasında sürekli bulunmasını gerektirmekte; mevcut altyapı, personel sayısı ve ülke genelindeki laboratuvar dağılımı dikkate alındığında fiilen uygulanamaz bir yükümlülük getirmektedir.

Madde 23 – Zemin ve temel etüt kuruluşlarının çalışma esasları:

Bu madde kapsamında zemin ve temel etüt kuruluşlarının kuruluşu, altyapısı, teknik donanımı, çalıştıracağı personel sayısı ve nitelikleri, çalışma usul ve esasları, üçüncü kişilerle yapacağı sözleşmeler ve ücretlendirme sistemi Bakanlık tarafından belirlenecek düzenlemelere ve izne bağlanmaktadır. Böylece mesleki faaliyetler idari takdire bağımlı hale getirilmektedir.

Madde 24 – Kota ve ücretlendirme sistemi:

Bu madde ile bir ilde faaliyet gösterebilecek zemin ve temel etüt kuruluşu sayısına sınırlama getirilmekte; açık bir kota sistemi oluşturulmaktadır. Ayrıca zemin ve temel etüt hizmet bedellerinin, il muhasebe birimlerinde açılacak emanet hesaplara yatırılması ve bu bedellerden %14 ila %28 oranında değişebilen kamu paylarının kesilmesi öngörülmektedir. Bakanlığa bu oranları artırma veya azaltma yetkisi verilmektedir.

Maddelere İlişkin Değerlendirme

Yukarıda özetlenen düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde;

• Zemin ve temel etütleri, mühendislik biliminin gerektirdiği yerel jeoloji–yapı etkileşimi esasından koparılmaktadır.
• Jeoloji mühendislerinin mesleki yetkinliği ve sorumluluğu ikincil hale getirilmektedir.
• Serbest meslek icrası ve yeni büro açma hakkı fiilen sınırlandırılmaktadır.
• İl bazlı kota uygulaması rekabeti ve hizmet kalitesini düşürmektedir.
• “Öşür vergisi” niteliğinde yüksek kamu payları ile mühendislik büroları ekonomik olarak sürdürülemez hale getirilmektedir.
• Yaklaşık 7.000 jeoloji mühendisi işsiz kalma riski ile karşı karşıya bırakılmaktadır.

Bu durum; Anayasa’nın eşitlik ilkesi, çalışma hakkı, sözleşme özgürlüğü ve kamu yararı esasları ile açıkça çelişmektedir.

Sonuç ve Talep

Türkiye bir deprem ülkesidir. Afet risklerinin azaltılması; mühendislik hizmetlerini kota, izin ve mali yüklerle daraltmakla değil, bilimsel, bağımsız, yerinde denetlenen ve mesleki sorumluluk esasına dayanan bir sistem kurmakla mümkündür.

Bu nedenle;

Tapu Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin 21, 22, 23 ve 24’üncü maddelerinin geri çekilmesini veya meslek örgütlerinin görüşleri doğrultusunda yeniden düzenlenmesini talep ediyoruz.

Bilgilerinize önemle arz ederiz.

Saygılarımızla,

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası

İstanbul Şubesi Yönetim Kurulu